Fukushima: vandaag

In een gebied van 1.113 km² moesten meer dan 160.000 mensen hun huizen verlaten. De Japanse overheid besloot om in te zetten op remediatie en de regio grondig te saneren door grond af te graven en de 11 betrokken gemeentes te ontsmetten. Het doel was om de bewoners later naar hun vertrouwde omgeving te laten terugkeren. En zo geschiedde geleidelijk aan vanaf 2015.

Fukushima in cijfers

Na de ramp werd 20 miljoen kubieke meter aarde weggegraven rond de beschadigde kerncentrale. Daarmee zou je meer dan 2500 voetbalvelden met een 1 meter hoge laag grond kunnen vullen. Het grootste gedeelte van deze aarde ging naar een tijdelijke opslag voor radioactief afval. Een deel van de grond werd verbrand, de licht verontreinigde grond werd hergebruikt in wegen- en waterbouwconstructies onder strikte voorwaarden. Ook de Japanse premier Shigeru Ishiba ontving tientallen zakken licht radioactieve aarde voor een bloementuin, om aan te tonen dat de aarde veilig is voor hergebruik.
Na het ongeval werd een aanzienlijke oppervlakte van de Fukushima prefectuur aangeduid als evacuatie zone, in een straal van 20 kilometer rondom de kerncentrale waarbinnen 11 dorpen zich bevinden. In 2015 hief de Japanse regering het evacuatiebevel voor Naraha op. Dit was het eerste dorp waar inwoners naar huis mochten keren. Meer dan 45% van de inwoners deed dat ook, ondertussen is 70% teruggekeerd. In de jaren die volgden werden (delen van) andere dorpen vrijgegeven. In 2022 werd ook groen licht gegeven om delen van Futaba opnieuw open te stellen. Dat was de thuisbasis van de kerncentrale. Hier keerden tot op heden slechts 4% van de inwoners terug naar huis. Momenteel zijn er nog steeds ongeveer 24 000 omwonenden geëvacueerd.
De grootschalige sanering miste zijn doel niet. Het dosistempo daalde in de meeste betrokken gebieden tot het onder de grenswaarde van 20 mSv/jaar kwam te liggen, waarop het gebied kan worden vrijgegeven. Hierbij werd 80% van de oppervlakte van de betrokken gebieden weer vrijgegeven. Van 12% van de totale oppervlakte van de prefectuur ging de evacuatiezone immers naar 2.2%.
Het zeewater dat destijds de kernreactoren moest koelen, werd sterk gezuiverd met een advanced liquid processing system (ALPS) en opgeslagen in tanks. Dit water kan niet voor eeuwig in de tanks blijven, er is nu dus een nood om het water af te voeren. Het ALPS systeem filtert zowat alle radioactieve elementen uit het water, behalve tritium, zodat het in de Stille Oceaan kan geloosd worden. Het water wordt niet in één keer geloosd. De lozingen worden verspreid over meerdere jaren. Zo willen ze de tritiumconcentratie – het radioactieve element dat zich er moeilijk laat uithalen – onder de grens van 1500 Bq/L houden. Die norm ligt zeven keer lager dan de richtlijn die World Health Organization (WHO) voor drinkwaterbesmetting hanteert.

Sitesanering

In Fukushima werd onmiddellijk beslist om de omliggende gronden te saneren. Het werd een sitesanering van een ongezien omvang. SCK CEN past dezelfde technieken en expertise toe. We karakteriseren, berekenen de impact van en formuleren saneringsopties voor verontreinigde industriegronden.

OOnnss wweerrkk iinn ssiitteessaanneerriinngg

Ontmanteling van Fukushima-units

De ontmanteling van de Fukushima Daiichi site is voorzien om afgerond te worden in 2051. Kerncentrales ontmantelen is sowieso een langdurig proces, dit is dus geen verrassende tijdspanne. De kerncentrale bestaat uit 6 reactor units, en de situatie in elke reactor is anders. De ontmanteling bestaat uit verschillende fases, waarbij de cold shutdown in 2011, net na het ongeval, de eerste was. Daarna volgde een periode van twee jaar tot november 2013, toen de verwijdering van de splijtstof van start ging. De derde fase begon in september 2024 met de start van proefverwijdering van het brandstofpuin in eenheid 2. Deze fase is nog gaande. Hiervoor worden specifieke procedures ontwikkeld.

IAEA post regelmatig statusupdates over Fukushima Daiichi