HADES
Het labo in de onderwereld
High Activity Disposal Experimental Site, kortweg HADES, is het ondergrondse laboratorium op de SCK CEN-site in Mol. Hier voeren wetenschappers al 45 jaar onderzoek uit naar geologische berging van langlevend en/of hoogactief afval, 225 meter diep in de Boomse Klei. HADES is een onderzoeksfaciliteit, er zal nooit radioactief afval in geborgen worden.
Het ondergrondse laboratorium HADES valt onder beheer van EURIDICE, een samenwerkingsverband tussen SCK CEN en NIRAS.
Onderzoek naar Boomse klei in interactie met radioactieve stoffen
Om een geologische berging in Boomse klei aan de realiteit te toetsen, startte SCK CEN in 1980 met de bouw van een laboratorium op 225 meter onder de grond. Het ondergrondse laboratorium kreeg toepasselijk de naam HADES, god van de onderwereld. Wetenschappers onderzoeken er de mechanische, chemische en microbiologische karakteristieken van de klei en de interactie tussen het radioactieve afval en de materialen, waarin het afval verpakt zal worden. Hoe traag verspreiden de radioactieve stoffen zich in de klei? Hoe snel worden de verpakkingsmaterialen van het afval aangetast? Hoe kunnen we tunnels en zijtunnels bouwen? De onderzoeksresultaten, computermodellen en –simulaties zijn veelbelovend. De radioactiviteit die na duizenden jaren in sterk verdunde concentraties uit de kleilaag zou vrijkomen, heeft geen impact op mens en milieu.
💡 Meer weten over geologische berging? Lees hier verder.
Doel van EURIDICE in HADES
De onderzoeksactiviteiten van EURIDICE omvatten het uitvoeren van grootschalige tests, technische demonstraties en experimenten die gericht zijn op:
- het aantonen van de uitvoerbaarheid op industriële wijze van de bouw van een ondergrondse bergingsinfrastructuur in weinig verharde klei, met toegangsschachten, hoofd- en bergingsgalerijen
- de studie van de verstoorde zone in de klei rondom de galerijen ten gevolge van de uitgraving en de mogelijke impact ervan op de performantie van het bergingssysteem
- de studie van het effect van warmte ten gevolge van het plaatsen van warmteafgevend hoogradioactief afval op het gedrag van de klei
Bijkomend zorgt EURIDICE ook voor de veilige uitbating van HADES, de nodige technische ondersteuning van de experimenten en de communicatie over de activiteiten aan de hand van bezoeken, publicaties en evenementen.
Het PRACLAY-experiment: één van de vele experimenten in HADES
Het hoogradioactieve afval produceert warmte en zal bij berging tijdelijk een opwarming veroorzaken van de klei rond de bergingsgalerijen. Het PRACLAY-experiment is een grootschalig experiment dat het effect van deze warmte op de diepe kleilaag bestudeert. Het wil tegelijk nagaan hoe uitgravingen het gedrag van de kleilaag beïnvloeden.
Wist-je-dat’je - Griekse goden in de Boomse klei
NEMESIS staat voor Neon diffusion in MEGAS in situ en is de jongste in een lange rij van Griekse mythologische figuren in HADES (niet toevallig uitgebaat door EURIDICE), waar we experimenten vinden zoals ORPHEUS, MORPHEUS, PEGASUS, CERBERUS en BACCHUS. Een mooie verdienste van de teams die deze experimenten ontwikkelden en opzetten, is dat deze backroniemen ook nog eens relevant zijn voor de test die ze beschrijven. Op SCK CEN blinken we dus niet alleen uit in wetenschappelijk onderzoek, we zijn ook bijzonder vindingrijk in ons taalgebruik!
- BACCHUS: Backfill Control Experiment with Hydration for The Underground Storage of Radioactive Waste
- CERBERUS: Control Experiment with Radiation for the Belgian Repository for Underground Storage of Heat-Emitting Radioactive Waste
- EURIDICE: European Underground Research Infrastructure for Disposal of radioactive waste In Clay Environment
- HADES: High Activity Disposal Experimental Site
- MORPHEUS: Mobile Organic Matter and Pore Water Extraction in the HADES Experimental Underground Site
- NEMESIS: NEon diffusion in MEgaS In Situ
- ORPHEUS: Oxidation Reduction Potential and pH Experimental Underground Station
- PEGASUS: Partial Pressure Evolution of Dissolved GASes in Real Underground Situations