CRF - Centralized Radiochemical Facility
Bouwen aan de toekomst van Europa voor de productie van radiofarmaca
De Centralized Radiochemical Facility (CRF) is de nieuwe ultramoderne productiefaciliteit voor radiofarmaca van SCK CEN. CRF is ontworpen volgens de normen van Good Manufacturing Practice (GMP) en zal de productie mogelijk maken van hoogwaardige medische radio-isotopen en radiofarmaca voor kankerbehandeling en toekomstige toepassingen binnen de nucleaire geneeskunde.
De eerste missie van de faciliteit is de productie van lutetium-177, een van de meest gebruikte therapeutische radio-isotopen voor gerichte radionuclidentherapie. Met CRF draagt SCK CEN bij aan een veilige, onafhankelijke en duurzame Europese bevoorrading van kritische medische radio-isotopen.
Lutetium-177 en veelbelovende isotopen
De Centralized Radiochemical Facility (CRF) zal een sleutelrol spelen in het veiligstellen van de aanvoer van medische radio-isotopen voor zowel onderzoek als patiëntenzorg. De faciliteit ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe radiofarmaca in preklinische en klinische studies en maakt tegelijk grootschalige productie voor kankertherapieën in ziekenhuizen mogelijk.
Vanaf 2027 zal SCK CEN zijn productiecapaciteit voor lutetium-177 geleidelijk verhogen, met als doel op korte termijn voldoende isotoop te produceren voor ongeveer 15.000 patiënten en op lange termijn voor maximaal 100.000 patiënten. Daarnaast is CRF opgezet als een flexibel platform dat ook veelbelovende isotopen van de volgende generatie, zoals terbium-161, kan verwerken. Deze isotopen kunnen de effectiviteit van gerichte kankerbehandelingen verder verbeteren.
OOnnttddeekk mmeeeerr oovveerr oonnzzee rrooll iinn ddee ssttrriijjdd tteeggeenn kkaannkkeerr
Waarom lutetium-177?
Gerichte radionuclidentherapie combineert radioactieve isotopen met moleculen die specifiek kankercellen herkennen. Na toediening aan de patiënt brengen deze moleculen de straling rechtstreeks naar de tumor, terwijl de blootstelling van gezond weefsel zoveel mogelijk beperkt blijft.
Lutetium-177 is uitgegroeid tot een van de belangrijkste therapeutische radio-isotopen ter wereld en wordt vandaag al gebruikt voor de behandeling van onder meer neuro-endocriene tumoren en prostaatkanker. Omdat steeds meer patiënten baat hebben bij deze innovatieve therapieën, neemt ook de behoefte aan een betrouwbare en duurzame aanvoer van hoogwaardige medische isotopen toe. Met CRF helpt SCK CEN aan die vraag te voldoen en versterkt het tegelijk de strategische autonomie van Europa op het vlak van nucleaire geneeskunde.
Financiering van CRF
De ontwikkeling van Centralized Radiochemical Facility werd ondersteund via het Belgische Herstel- en Veerkrachtplan in het kader van de Recovery and Resilience Facility (RRF) van de Europese Unie, het centrale financieringsinstrument van NextGenerationEU. Project M179 werd geselecteerd als een strategische investering om de Belgische en Europese capaciteiten op het gebied van nucleaire geneeskunde en de productie van medische radio-isotopen te versterken.
Met deze investering dragen de Europese Unie en België bij aan een veerkrachtiger gezondheidszorgsysteem, een sterkere Europese technologische autonomie en een betere toegang van patiënten tot innovatieve kankerbehandelingen.
Van onderzoek naar GMP-productie
De CRF brengt alle essentiële stappen voor de productie van radiofarmaca samen:
- bestraling en verwerking van doelmaterialen;
- radiochemische scheiding en zuivering;
- GMP-conforme productieactiviteiten;
- farmaceutische kwaliteitscontrole;
- veilige behandeling van radioactieve materialen en afvalstromen.
De faciliteit omvat gespecialiseerde productie-hot cells, kwaliteitscontrolelaboratoria en geavanceerde ondersteunende infrastructuur die voldoet aan zowel nucleaire veiligheidsvereisten als farmaceutische normen.
Een strategische troef voor Europa
Met de CRF versterkt SCK CEN de Europese capaciteit om therapeutische radio-isotopen lokaal te produceren en vermindert het de afhankelijkheid van externe toeleveringsketens. De faciliteit maakt deel uit van de Europese inspanningen om de veerkracht van de gezondheidszorg te vergroten en de langdurige beschikbaarheid van innovatieve kankertherapieën te garanderen.
Naast de productie van lutetium-177 biedt de CRF een toekomstbestendig platform voor de ontwikkeling van radio-isotopen en radiofarmaca van de volgende generatie en ondersteunt zo innovatie binnen de nucleaire geneeskunde voor de komende decennia.
Duurzaamheid als uitgangspunt
De CRF werd ontwikkeld met een sterke focus op duurzaamheid en efficiënt gebruik van hulpbronnen. Een belangrijk onderdeel van het productieproces is de terugwinning en recyclage van verrijkt ytterbium-176, het waardevolle doelmateriaal dat gebruikt wordt voor de productie van lutetium-177. Door een maximale materiaalterugwinning en een minimale productie van radioactief afval draagt de CRF bij aan een duurzamere en meer circulaire bevoorradingsketen voor radio-isotopen.
De faciliteit beschikt bovendien over geavanceerde strategieën voor afvalbeheer en procesoptimalisatie die een veilige werking en een verantwoord gebruik van nucleair materiaal ondersteunen.
Hoogtepunten
Deze mijlpalen leggen de regelgevende en operationele basis voor de toekomstige GMP-conforme productie van lutetium-177 bij SCK CEN.
- December 2022
Gedetailleerd ontwerp van de faciliteit voltooid
- April 2023
Nucleaire vergunning van het FANC verkregen
- Juli 2023
Omgevingsvergunning verkregen
- Augustus 2023
Start van de bouwwerken
- Maart 2026
Registratie bij het FAGG verkregen
- Juni 2026
Bouwfase afgerond
Terugblik: de eerste steenlegging van CRF
In november 2023 markeerde SCK CEN officieel de start van de bouw van CRF met een ceremonie voor de eerste steenlegging, bijgewoond door partners, stakeholders en beleidsmakers. Tijdens het evenement werd het belang benadrukt van een veerkrachtige Europese toeleveringsketen voor levensreddende radiofarmaca.
Vooruitblik
Na de ingebruikname zal CRF de routinematige GMP-productie van lutetium-177 ondersteunen voor ziekenhuizen en klinische studies, terwijl tegelijkertijd verdere optimalisaties worden doorgevoerd op het vlak van productie-efficiëntie, recyclageprocessen en afvalbeheer.
Op langere termijn zal de faciliteit dienen als een flexibel platform voor de ontwikkeling van toekomstige radio-isotopen en radiofarmaca, waarmee de leidende positie van België en Europa in de innovatie van de nucleaire geneeskunde verder wordt versterkt.