Onderzoeksreactor BR1 viert 70ste verjaardag
Op 11 mei 1956 werd Belgian Reactor 1 of BR1 opgestart als de eerste kernreactor van België. Vandaag, zeventig jaar later, viert hij zijn verjaardag. Doorheen de jaren groeide BR1 uit tot een vaste waarde. Wat begon als pionierswerk in reactor‑ en neutronenfysica, evolueerde naar een veelzijdige onderzoeksinfrastructuur die we vandaag onder meer inzetten voor de bestraling van elektronische componenten, het ijken van nucleaire meetinstrumenten én de opleiding van reactoroperatoren
Ter gelegenheid van zijn 70ste verjaardag zetten we zeven opmerkelijke weetjes over BR1 op een rij.
-
Razendsnel gebouwd en model in Kuifje-strip
BR1 werd in amper 18 maanden gebouwd. Uitzonderlijk snel dus.
En toch was Hergé nóg sneller: in zijn Kuifje-strip ‘Raket naar de Maan’ verscheen in 1953 al een cartoonversie van BR1 nog vóórdat de reactor effectief klaar was.
-
Een treinspoor met een treintje
In het BR1-gebouw ligt een spoor met een klein treintje. Via dit spoor transporteert een klein treintje gebruikte brandstofstaven veilig tussen de reactor en de opslagplaats, en weer terug
Die staven worden in een speciale container geplaatst met een maar liefst 23 cm dikke loodafscherming.
-
Tweede oudste onderzoeksreactor ter wereld
Op 11 mei 1956 bereikte BR1 voor het eerst kriticiteit. Dat is het moment waarop de kernsplijtingsreactie zelfstandig in evenwicht verloopt.
Zeventig jaar later is de reactor nog steeds operationeel. Hij verdient daarmee de titel van 'tweede oudste werkende onderzoeksreactor ter wereld'.
-
Gemodereerd door grafiet en gekoeld door lucht
BR1 gebruikt grafiet als moderator én wordt gekoeld door lucht. Een zeldzame combinatie die je bijna nergens ter wereld nog ziet.
Hij is gebaseerd op de allereerste kernreactor ter wereld, de Chicago Pile-1 (CP-1). Deze bevatte ook grafiet en natuurlijk uranium.
-
Van pionierswerk en medische radio-isotopen naar hedendaagse toepassingen
In de beginjaren gebruikten onderzoekers BR1 vooral voor pionierswerk in reactor‑ en neutronenfysica, en om medische radio‑isotopen te produceren. Die productietaak verschoof later naar de BR2‑reactor, die vandaag wereldwijd tot de absolute top behoort in de productie van radio‑isotopen.
BR1 evolueerde mee met nieuwe onderzoeksnoden. Vandaag zetten onderzoekers de reactor in voor de bestraling van elektronische componenten, het ijken van nucleaire meetinstrumenten, neutronenactiveringsanalyse en de opleiding de reactoroperatoren van morgen.
-
Originele brandstofstaven
Door zijn lage vermogen verbruikt de reactor nauwelijks brandstof. De originele brandstofstaven uit 1956 zijn vandaag nog steeds in gebruik en zijn nog lang niet aan vervanging toe.
-
Maar liefst 14.500 grafietblokken
Het hart van BR1 bestaat uit 14.500 grafietblokken. Nauwkeurig, en met de hand, gestapeld in een constructie van bijna zeven meter hoog.
