Officiële eerstesteenlegging van de oppervlaktebergings-installatie in Dessel
SCK CEN feliciteert NIRAS met deze belangrijke mijlpaal
De tentoonstelling ‘Dear Time’ in Tabloo en de officiële eerstesteenlegging op de plek in Dessel waar het later allemaal zal gebeuren… Met deze festiviteiten markeert NIRAS het begin van een nieuwe fase in het beheer van het laag- en middelactieve kortlevende afval in België: de eindbestemming voor een deel van het nucleaire afval wordt concreet.
Als SCK CEN mogen we trots zijn op onze bijdrage aan dit project. Achter deze mijlpaal schuilt jarenlang intensief werk, ook van onze collega’s. Het doel? Een veilige en duurzame oplossing voor radioactief afval, met respect voor mens én milieu.
Hoe droeg en draagt SCK CEN bij?
1. Analyses uitloging en grondwatertransport en het ontwikkelen van de covertest
De EGA-groep (Engineered Geosystems Analysis) van SCK CEN is sinds 1998 nauw betrokken bij de oppervlakteberging van laag- en middelactief kortlevend afval. In 2006 startte de projectfase van de oppervlaktebergingssite te Dessel, waarvoor EGA in verschillende domeinen van het project grote bijdrages levert. Hun expertise was onontbeerlijk voor het veiligheidsdossier van de oppervlaktebergingssite. Ook in de toekomst zullen ze nog stevig bijdragen aan het project, met updates van veiligheidsberekeningen en de ontwikkeling van de afdekkingsproef. Even alles op een rijtje.
Duizenden jaren vooruitdenken: scenarioanalyse
Zo ontwikkelen ze geavanceerde modellen die het gedrag van radioactieve stoffen in de bergingsinstallatie simuleren voor de komende 2000 jaar om te schatten hoe lang en in welke mate de bergingsinstallatie intact blijft. Daarbij wordt rekening gehouden met natuurlijke invloeden zoals neerslag en erosie, maar ook met mogelijke verstoringen door mens en dier, aardbevingen, vliegtuigcrashes of het boren van diepe gaten.
Voor elk radioisotoop dat in het afval aanwezig zal zijn, zijn modellen opgesteld die hun gedrag in de bergingsinstallatie simuleren. Die modellen brengen in kaart hoe radioactieve deeltjes zich hechten aan materialen en zich eventueel doorheen de barrières verplaatsen.
Trage vrijgave, veilige dosis
De bergingsinstallatie bestaat uit meerdere beschermende lagen. De combinatie van deze materialen zorgt ervoor dat het afval zo weinig mogelijk in contact komt met water en de radioactieve deeltjes slechts heel traag vrijkomen. In alle scenario’s die gemodelleerd werden blijft de totale dosis of het risico voor mens en milieu onder de strenge normen die FANC en internationale autoriteiten hebben vastgelegd. Er is dus geen gevaar voor de omgeving.
Waterstromen onder controle: hydrogeologie van de tumuli
Daarnaast werd de hydrogeologie van de site grondig bestudeerd. De bergingssite zal bestaan uit twee tumuli – aarden heuvels waaronder het afval veilig ligt opgeborgen in de -hoofdzakelijk betonnen- installaties. Water speelt een cruciale rol in de veiligheid van deze constructie. Daarom werd de beweging van grond- en regenwater in, rond en over de tumuli uitvoerig gemodelleerd. De robuuste en conservatieve modellen van EGA geven een nauwkeurig beeld van de actuele en mogelijke toekomstige omstandigheden op de site. Ook de impact op de watertafel in de omgeving is gedetailleerd in kaart gebracht. Deze inzichten zijn essentieel om de mogelijke verspreiding van radio-isotopen via water correct te kunnen inschatten.
Testen voor de toekomst: de afdekkingsproef
Hoewel de bouw van de bergingsinstallatie nu start, is nog niet alles gekend. Over ongeveer 50 jaar zal bovenop de constructies een permanente afdekking worden geplaatst, bestaande uit verschillende natuurlijke en kunstmatige beschermingslagen met bovenop vegetatie. Hoe deze afdekking zich zal gedragen op lange termijn, moet nog onderzocht worden.
Daarom wordt een grootschalige afdekkingsproef ontwikkeld, mede ontworpen door EGA. Deze test zal uitgerust zijn met een uitgebreid netwerk van instrumentatie en sensoren, samengesteld met de expertise van EURIDICE. Zo kunnen onderzoekers de prestaties van de afdekking nauwgezet opvolgen en bijsturen waar nodig.
Lees verder over hoe we veiligheid en prestaties onderbouwen met wetenschap.
2. Bergbaarheid van het laag- en middelactief kortlevend afval optimaliseren
De RDD-groep (wat staat voor R&D disposal) van SCK CEN is sterk betrokken bij het aspect “bergbaarheid” binnen het oppervlaktebergingsproject. Het onderzoek naar verschillende afvalvormen en barrières die in de installatie worden voorzien, loopt immers nog voort. Met hun experimenten meten de RDD collega’s hoe sterk radionucliden sorberen op de cement materialen die gebruikt worden om het laag- en middelactief kortlevend afval te conditioneren. De bekomen informatie zal gebruikt worden in updates van de veiligheidsberekeningen zodat de berging van bepaalde categorie A afvalstromen verder geoptimaliseerd kan worden.
3. Impactstudies voor mens en milieu
De BIS-groep (Biosphere Impact Studies) van SCK CEN voert sinds 2010 radiologische milieueffectbeoordelingen (REIA’s) uit voor de verschillende mogelijke blootstellingsscenario’s van laag- en middelactief kortlevend afval op lange termijn. Deze studies zijn essentieel voor de veiligheidsbeoordeling van de oppervlakteberging en worden regelmatig geüpdatet.
In 2022 kwam er bijvoorbeeld een uitgebreide update van de studie, met meerdere belangrijke deliverables:
- Een volledig rapport over de impactbeoordeling oftewel een diepgaande analyse van de potentiële effecten van de installatie op zowel mens als milieu, gebaseerd op de meest actuele scenario’s en modelparameters.
- Een QVV-rapport (kwalificatie, validatie en verificatie) van de ERICA tool, specifiek toegepast op niet-menselijke biota. Dit rapport onderbouwde de wetenschappelijke betrouwbaarheid van de gebruikte methodologie.
- Een informatieve projectnota voor FANC
- Ondersteuning NIRAS bij het beantwoorden van vragen en opmerkingen van de veiligheidsautoriteiten.
Eerder dit jaar werd opnieuw een volledige update uitgevoerd. Deze keer met een specifieke focus op niet-menselijke biota. De aanleiding was de herziening van het referentiescenario voor uitloging, ontwikkeld door de EGA-groep. De update betekent:
- Een herberekening van de stralingsdoses voor flora en fauna, op basis van de nieuwste brontermgegevens
- Een verfijning van berekeningen in lijn met de evolutie van het uitlogingsmodel
- Een verdere integratie van ecologische overwegingen in een domein dat traditioneel sterk op menselijke veiligheid gericht was.
Deze studies vormen een essentieel onderdeel van het dossier dat NIRAS indient bij de veiligheidsautoriteiten, en dragen bij aan een wetenschappelijk onderbouwde vergunningverlening.
Deze studies vormen een essentieel onderdeel van het dossier dat NIRAS indient bij de veiligheidsautoriteiten, en dragen bij aan een wetenschappelijk onderbouwde vergunningverlening.
Lees verder over hoe we radiologische impact op mens en milieu analyseren.
Een welgemeende felicitatie aan NIRAS
Met de eerstesteenlegging is niet alleen een nieuwe fase gestart in de oppervlakteberging, maar ook een moment van erkenning voor het gezamenlijke traject dat eraan voorafging. SCK CEN feliciteert NIRAS van harte met deze mijlpaal.
We zijn trots op de jarenlange samenwerking, waarin wetenschappelijke diepgang, open dialoog en wederzijds vertrouwen centraal stonden. Samen hebben we gebouwd aan een solide fundament voor een veilige en duurzame oplossing voor het laag- en middelactieve kortlevende afval in België.
Namens alle betrokken collega’s: proficiat NIRAS, en veel succes met de verdere realisatie van deze belangrijke bergingsinstallatie!
