30 jaar Mont Terri, het Zwitserse ondergrondse onderzoekslaboratorium
Al 30 jaar lang houdt het Mont Terri Rock Laboratory zich bezig met het onderzoek naar kleisteen om een cruciale vraag te beantwoorden: kan radioactief afval veilig worden opgeslagen in deze geologische formatie? Sinds de oprichting in 1996 is Mont Terri uitgegroeid tot een uniek internationaal onderzoeksplatform voor het bestuderen van kleiformaties en hun rol bij de veilige, diepe berging van radioactief afval. Van de allereerste experimenten tot de geavanceerde modellering en in-situ-tests van vandaag: het succes van het laboratorium is te danken aan nationale en internationale partners die visie, ervaring en continuïteit hebben ingebracht. SCK CEN heeft daarbij vanaf het prille begin een belangrijke rol gespeeld.
Een van de oprichtende partners
Als oprichtende partner van het Mont Terri Consortium is SCK CEN sinds de lancering van het project in 1996 onafgebroken en actief betrokken. Voortbouwend op tientallen jaren ervaring van het ondergrondse onderzoekslaboratorium HADES in de Boomse Klei in Mol, heeft SCK CEN al in een vroeg stadium wetenschappelijke expertise ingebracht in het Mont Terri-project, met name op het gebied van geochemie, interacties tussen klei en barrières en experimentele opzet. Vanaf het prille begin hebben onderzoekers van Mont Terri en SCK CEN nauw samengewerkt om beter te begrijpen hoe dikke kleilagen diep onder de grond zich over zeer lange perioden gedragen. Hoewel de klei die in Zwitserland en België wordt onderzocht verschilt, ontdekten de teams dat de wetenschappelijke inzichten in hun gedrag gelijkaardig zijn. Dit hielp hen om resultaten te vergelijken, aannames ter discussie te stellen en het vertrouwen in hun bevindingen te vergroten. Deze nauwe samenwerking leidde tot belangrijke doorbraken, zoals nieuwe methoden om de waterdruk en chemische omstandigheden diep onder de grond te meten, en een beter begrip van de wisselwerking tussen warmte, water en mechanische krachten in kleigesteente.
Deze bijdrage wordt vandaag voortgezet via belangrijke activiteiten en bijdrages aan in situ experimenten:
- BN-experiment
Voor het BN-experiment (Bitumen–Nitraat–Klei) speelt SCK CEN een leidende rol bij het vergroten van het inzicht in chemisch en microbiologisch aangestuurde, door nitraat veroorzaakte redoxverstoringen, en de invloed daarvan op het transport van redoxgevoelige radionucliden in kleiformaties.
Interesse in het BN experiment? In de week van 4/05 vind je hier de nieuwste publicatie.
- GT-experiment
Bovendien ondersteunt SCK CEN het GT- experiment (Gas Transport) door het uitvoeren van gasdiffusie-experimenten op laboratoriumschaal met kleikernen afkomstig uit de GT-boringen, en door deel te nemen aan besprekingen over de experimentele resultaten van de in-situ gasinjectie-experimenten.
- DR-C-experiment
Voor het DR-C- (Diffusion and Retention, under increased temperature) experiment neemt SCK CEN deel aan besprekingen en wordt van de organisatie verwacht dat zij ondersteuning biedt bij verkennende berekeningen om het transport van radionucliden onder thermische gradiënten te onderzoeken.
Naast het Belgische HADES-laboratorium, op 225 meter diepte in de Boomse Klei, en het Mont Terri rock laboratory op 280 meter diepte in de Opalinus-klei, is er in Europa nog één ander ondergronds onderzoekslaboratorium in klei. In Frankrijk is het Meuse/Haute Marne undergrondse labo uitgegraven in Callovisch-Oxfordisch klei op een diepte van bijna 490 meter. HADES is de oudste faciliteit en bestaat al meer dan 40 jaar. De uitgraving van het Franse labo startte in 2000. Mont Terri werd in de jaren ’90 in gebruik genomen.
Mont Terri door de jaren heen
-
Het Mont Terri-project ging officieel van start in 1996, in een tijd waarin men ervan uitging dat graniet de gastgesteente zou worden voor de definitieve opslag van het Zwitserse hoogradioactieve afval. De Opalinus klei in Mont Terri werd gekozen als gastgesteente voor de URL; deze is gunstig gelegen naast de Transjurane-snelwegtunnel in het Zwitserse kanton Jura, waardoor het laboratorium toegankelijk is via de veiligheidsgalerij die parallel loopt aan de hoofdtunnel. Al eerder, in 1995, werden in Mol de eerste workshops gehouden om de haalbaarheid van de bouw van een dergelijk laboratorium te bespreken. Daar deelden onze wetenschappers hun ervaringen met HADES en de Boomse Klei met Zwitserse collega’s.
-
In de loop der jaren groeide het Mont Terri-project uit van een consortium van 5 partners uit 4 landen tot 22 partners uit 10 landen. Ook de URL breidde zich aanzienlijk uit en telt vandaag de dag in totaal 1,2 kilometer aan galerijen en nissen. De experimenten in Mont Terri onderzoeken de geschiktheid van Opalinus kleigesteente voor de geologische berging van hoogradioactief afval. Het onderzoeksprogramma richt zich op cruciale vraagstukken zoals de verspreiding van radionucliden, interacties tussen cement en klei, gas- en watertransport, door graafwerkzaamheden veroorzaakte effecten en thermohydromechanische koppeling.
-
Vandaag de dag is Mont Terri een ondergronds onderzoekslaboratorium van wereldklasse, waarin 22 partnerorganisaties uit de hele wereld samenwerken. Mont Terri combineert decennialang durende experimenten met toekomstgerichte modellerings- en evaluatieactiviteiten. Dankzij deze continuïteit op het gebied van wetenschap, bestuur en samenwerking is Mont Terri erin geslaagd om voorop te blijven lopen in het onderzoek naar geologische berging in klei – een prestatie die diep geworteld is in de visie en de niet-aflatende inzet van de oprichtende partners.
Wij feliciteren het Mont Terri Rock Laboratory met deze mijlpaal. Het is een geweldige prestatie om zo’n groot onderzoekscentrum met visie, toewijding en wetenschappelijke uitmuntendheid te runnen. We zijn er trots op dat we vanaf het allereerste begin deel hebben mogen uitmaken van deze reis.
Meer weten over het Mont Terri-project?
