Van Mol tot Fukushima: Belgische expertise in dienst van wereldwijde veiligheid
SCK CEN onderzoekt Fukushima-water in opdracht van het IAEA
In juni nam SCK CEN deel aan een internationale missie georganiseerd door het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA). De opdracht: stalen nemen en analyseren van het behandelde water uit de Fukushima Daiichi-centrale, gezuiverd via het geavanceerde Advanced Liquid Processing System (ALPS). Deze bijdrage benadrukt opnieuw de sleutelrol die het Belgisch nucleair onderzoekscentrum speelt bij het waarborgen van wereldwijde nucleaire veiligheid en transparantie.
Het verhaal achter deze metingen: hoe is het begonnen?
In augustus 2023 begon TEPCO, het elektriciteitsbedrijf van Tokio, met het lozen van besmet water uit de Fukushima Daiichi-centrale in de Stille Oceaan. Dat gebeurde met groen licht van het IAEA. Om het proces transparant te houden en te garanderen dat de internationale veiligheidsnormen worden nageleefd, besloten het IAEA en de Japanse overheid extra controles in te voeren. Sindsdien vonden er al vier missies plaats. Bij de meest recente werkten ook de SCK CEN-groepen LRM (Low-level Radioactivity Measurements) en ISR (Impact & Site Remediation) mee.
Het IAEA doet regelmatig een beroep op onafhankelijke instanties om verschillende analyses en studies uit te voeren. In het kader van de opvolging van besmet water uit Fukushima heeft het bijkomende maatregelen genomen om het bemonsterings- en analyseprogramma uit te breiden voor water dat behandeld wordt door het ALPS-systeem. Het doel van dit pomp- en filtratiesysteem is om de activiteit van 62 radionucliden terug te brengen tot beneden de toegestane lozingswaarden.
Vijf toonaangevende laboratoria van het ALMERA-netwerk (Analytical Laboratories for the Measurement of Environmental Radioactivity) werden geselecteerd om deze missie uit te voeren, waaronder SCK CEN. Op 6 mei kreeg het Belgische centrum het officiële verzoek van de Division of Marine Environmental Laboratories (NAML) van het IAEA.
Een internationaal team, bestaande uit een vertegenwoordiger per laboratorium en drie IAEA-experts, reisde af naar Japan. Binnen SCK CEN werd de opdracht verdeeld tussen twee gespecialiseerde groepen: ISR (Impact & Site Remediation) nam de bemonstering ter plaatse voor zijn rekening, terwijl LRM (Low-level Radioactivity Measurements) de waterstalen in België analyseerde.
Beleid SCK CEN
De nieuwe opdracht kadert in het bredere beleid van SCK CEN om een veilig, duurzaam en verantwoord gebruik van nucleaire technologieën te garanderen. De bescherming van het milieu en de bevolking is een natuurlijk gevolg van de jarenlange expertise in stralingsbescherming van de wetenschappers van het centrum.
Wat is het ALMERA-netwerk?
Het ALMERA-netwerk (Analytical Laboratories for the Measurement of Environmental Radioactivity) werd in 1995 opgericht door het IAEA. Het verenigt analyselaboratoria van over de hele wereld waarvan de competentie regelmatig wordt geverifieerd door het agentschap zelf. Vandaag telt ALMERA 202 laboratoria uit 90 landen. Elk lid is officieel aangeduid door zijn respectievelijke IAEA-lidstaat. Het LRM-labo van SCK CEN is al jarenlang actief lid. Het levert niet alleen analyses, maar ook opleidingen en expertise voor (inter)nationale missies.