Preklinisch onderzoek bij SCK CEN
Kraken we de code van radioligandtherapie?
SCK CEN is meer dan een wereldspeler in de productie van medische radio-isotopen. We versnellen ook de ontwikkeling van radioligandtherapie door zelf preklinisch onderzoek uit te voeren. Met dat onderzoek willen we de biologische mechanismen achter radioligandtherapie ontrafelen en de precisie en effectiviteit van radiofarmaca valideren. En dat is van groot belang, omdat die behandeling de levensverwachting en -kwaliteit van kankerpatiënten gevoelig kan verbeteren.
Focus op 3 soorten kankers
Gezien de grote variëteit aan kankers is het noodzakelijk om prioriteiten te stellen. Wij focussen op kankertypes, waarmee we de grootste maatschappelijke impact kunnen creëren.
-
Eierstokkanker
Stille doder
Eierstokkanker vertoont vaak vage symptomen en wordt meestal pas in een gevorderd stadium ontdekt. Daarom bedraagt de vijfjaarsoverleving slechts 50%.
-
Darmkanker
Toenemende kanker
Darmkanker is wereldwijd de meest voorkomende kanker. Bij laattijdige ontdekking is de vijfjaarsoverleving slechts 65%.
-
Glioblastoom
Een agressieve tumor
Glioblastoom is een heel agressieve hersentumor. De kanker komt vaak terug, is invasief en resistent aan behandelingen. Dat vertaalt zich in een slechte prognose met een mediane overleving van 14,6 maanden.
Alle expertises onder één dak
Radioligandtherapie is veelbelovend, maar complex. Biologie, chemie en fysica komen hier samen in één complexe puzzel. Het vergt dus expertise uit verschillende domeinen om de therapie te ontwikkelen, verbeteren en breed in te zetten. En die multidisciplinaire expertise is te vinden onder één dak bij SCK CEN. Sinds zijn oprichting vergaarden onderzoekers diepgaande kennis in diverse nucleaire domeinen.
-
Biotechnologie
Wij ontwerpen biologische dragermoleculen en bestuderen hoe ons microbioom – de micro-organismen in onze darmen – de therapierespons beïnvloedt. Zo willen we ervoor zorgen dat de behandeling én beter werkt en het gezonde weefsel maximaal ontziet.
-
Radiochemie
Radiochemie is een van onze kerncompetenties. We zetten die expertise in om zuivere radio-isotopen te produceren en nuttige grondstoffen bij dat productieproces te recycleren.
-
Radiobiologie
We beschikken over een uitgebreide expertise in het begrijpen van de effecten van straling op het menselijk lichaam. Die kennis is noodzakelijk om te innoveren in radioligandtherapie.
-
Radiofarmacie
We zijn bedreven in het opstellen van preklinische blauwdrukken. Die blauwdrukken garanderen dat nieuwe behandelingen zorgvuldig worden beoordeeld op haalbaarheid, veiligheid en effectiviteit alvorens ze in klinische studies te testen.
-
Dosimetrie & metrologie
We zijn sterk in het meten, berekenen en vertalen van stralingsdoses naar orgaanniveau. Verder ondersteunen we in het nauwkeurig ijken van apparatuur, zodat patiënten precies de juiste dosis krijgen toegediend.
Met onze multidisciplinaire kennis kunnen we anderen begeleiden doorheen alle fases van preklinisch onderzoek:
-
We ontwerpen dragermoleculen die zich makkelijk aan een radio-isotoop binden en doelgericht kankercellen herkennen. Hiervoor gebruiken we bijvoorbeeld kleine eiwitfragmenten (peptiden) of chemisch ontworpen structuren, afhankelijk van wat we precies willen bereiken.
-
We koppelen deze moleculen met een soort ‘aanhangwagen’ (de chelator) aan een radio-isotoop. Dit noemen we radiolabeling. Hier willen we vooral testen dat de dragermolecule alles bij de tumor aflevert en de ‘aanhangwagen’ onderweg zijn lading niet verliest.
-
In het laboratorium bestuderen we hoe goed kankercellen de radio-isotoop opnemen. We analyseren hoe de cellen hierop reageren en kijken daarbij naar DNA-schade en celdood.
-
We onderzoeken hoe radiofarmaca zich in het lichaam gedragen: hoe worden ze opgenomen, verspreid, afgebroken en weer uitgescheiden?
-
We meten hoeveel straling verschillende organen en weefsels ontvangen. Zo willen we het therapeutische effect verfijnen, de veiligheid optimaliseren en de radiotoxiciteit in andere organen beperken.
-
We evalueren de effectiviteit van de behandeling, ook in combinatie met andere kankerbehandelingen. We bepalen de optimale dosis met minimale bijwerkingen en maximale overlevingskansen als doel.
-
Na het preklinisch traject bereiden we de overgang naar klinische fase 1 voor. Daarbij staat veiligheid centraal. We zetten onze expertise in dosimetrie en radiobiologie in om de juiste doseringen te bepalen, realistische modellen te gebruiken en mogelijke risico’s voor patiënten zorgvuldig in te schatten.
Welke bestanddelen heb je nodig voor radiofarmaceutica?
Radiofarmaca bestaan uit drie essentiële bestanddelen:
- een radio-isotoop om de kankercel te bestralen
- een dragermolecule om de kanker te bereiken
- een chelator om de eerste twee bestanddelen met elkaar te verbinden
In ons preklinisch onderzoek bestuderen we hoe deze drie samen inwerken op tumoren.
SCK CEN is producent én ontwikkelaar
We versnellen de ontwikkeling van radioligandtherapie, maar daarbij is toegang tot radio-isotopen van cruciaal belang. SCK CEN speelt met zijn BR2-onderzoeksreactor wereldwijd een onmisbare rol in de productie van medische radio-isotopen: een rol die we met de komst van CRF zullen versterken.
Wil je meer hierover weten? Lees meer over onze productie.