Ontmantel een kernreactor op Nerdland Festival ‘26
Nerdland Festival keert terug! Op 22, 23, 24 en 25 mei toveren Lieven Scheire en Hetty Helsmoortel het Provinciaal Domein Puyenbroeck opnieuw om tot het grootste openlucht wetenschapsfestival van ons land. Met shows, experimenten en proefjes, virtual reality, curiosa en vooral: vééél wetenschap.
En ook wij, SCK CEN, zijn opnieuw van de partij! Dit jaar sleuren wij onze ontmantelde BR3-drukwaterreactor naar het festivalterrein. Waarom? Om te bewijzen dat afval – komende van een ontmanteling – niet per se afval hoeft te zijn! [Tip: ‘Van kernreactor naar sleutelbos’ in de Adventure Island-zone]
Overzicht
Europa staat voor een stevige uitdaging, want tegen 2045 staat de ontmanteling van – naar schatting – 100 kernreactoren en 200 medische cyclotrons voor de deur. Ook onze Belgische kerncentrales staan op die lijst. Die afbraak gaat gepaard met grote materiaalstromen om te verwerken. De misvatting leeft dat dat alles als radioactief afval geborgen moet worden. “Ontmantelen kan op een kostenefficiënte manier én met een absoluut minimum aan radioactief afval”, bewijst het nucleaire onderzoekscentrum SCK CEN met de ontmanteling van Belgian Reactor 3 (BR3).
Meer dan 90% is géén radioactief afval
BR3 was de eerste drukwaterreactor in Europa. Hij trad in 1962 in werking en werd in 1987 definitief stilgelegd. De reactor gold als prototype voor de reactoren in Doel en Tihange. Later selecteerde de Europese Commissie BR3 als proefproject om de technische en economische haalbaarheid van een reactorontmanteling in reële omstandigheden aan te tonen. In dat kader ontwikkelden de experten allerlei ontmantelingstechnieken. Met die technieken boekten ze een indrukwekkend resultaat: meer dan 90% van alle BR3-materialen kon worden vrijgegeven, gerecupereerd of gerecycleerd. Zo werd BR3 meteen een internationaal schoolvoorbeeld van een circulaire aanpak in reactorontmanteling. “En dat willen we aan alle festivalgangers van Nerdland meegeven. Afval hoeft niet per se meteen afval te zijn, en met die kennis kunnen we de maatschappelijke uitdaging vol vertrouwen tot een duurzaam einde brengen”, klinkt het. “Bovendien nemen we vandaag de dag die verworven inzichten mee in het ontwerp van nieuwe installaties.”
Inkijk in ontmanteling op Nerdlandfestival
Op het Nerdlandfestival laten we jonge bezoekers zelf een miniatuurversie van onze BR3-drukwaterreactor ontmantelen. Ze breken een stukje van de installatie af, knippen de kleine “besmette” hoekjes eraf en bewerken het grootste gedeelte met kleur- en knipwerk. Dat bewerkte stuk gaat in de oven en krijgt een nieuw waardevol, tweede leven in de vorm van een sleutelhanger. “Zo ontdekken kinderen spelenderwijs alle technieken die wij toepassen. Denk bijvoorbeeld verzagen, zandstralen, chemisch ontsmetten of smelten. Met dergelijke technieken scheiden we besmette delen van niet-besmette delen, verwijderen we radioactiviteit of brengen we het naar een lager niveau.”