SCK•CEN levert bijdrage aan betere effectiviteit van wereldwijde monitoring van kernproeven

Pilootproject moet zorgen voor lagere xenon-uitstoot bij productie van medische radio-isotopen

Experts in monitoring van nucleaire explosies en producenten van medische radio-isotopen uit alle continenten verzamelden van 12 tot 14 mei in Brussel om oplossingen te zoeken voor het verminderen van het effect van de uitstoot van installaties waarin levensreddende medische isotopen geproduceerd worden. Bij dit proces ontstaan gassen die een effect hebben op de monitoring van kernexplosies. Een Belgisch pilootproject om deze uitstoot te verminderen, zal weldra zijn effectiviteit bewijzen.

Bij de productie van medische radio-isotopen worden xenon-isotopen uitgestoten die identiek zijn aan de isotopen die vrijkomen bij een kernexplosie. Dit betekent een uitdaging voor de Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO), die de aarde monitort, op zoek naar sporen van een kernexplosie. Industriële emissies kunnen de opsporingsactiviteiten van CTBTO storen. De organisatie heeft een wereldwijd netwerk van uiterst gevoelige detectoren om het radioactieve edelgas xenon op te sporen. De lage waarden die uitgestoten worden bij de productie van medische radio-isotopen zijn niet schadelijk voor mens of milieu, maar ze kunnen hoog genoeg zijn om de gevoelige alarmen van CTBTO te laten afgaan. Eén van de oplossingen is de uitstoot te verminderen, zonder gevolgen voor het productieproces.

De Workshop on Signatures of Medical and Industrial Isotope Production, werd georganiseerd door het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK•CEN) en het Amerikaanse Pacific Northwest National Laboratory (PNNL), in samenwerking met CTBTO. Eén van de belangrijkste onderwerpen op de agenda van deze driedaagse workshop was de presentatie van een baanbrekend onderzoeksproject met financiële steun van de Europese Unie om edelgassen direct bij de productie-installaties af te vangen met een compact en veelzijdig systeem.

“Xenon is een inert gas dat zeer moeilijk afgevangen kan worden van een ventilatiestroom”, vertelt SCK•CEN-onderzoeker Johan Camps. “Enkele jaren geleden vonden we een zeoliet, een mineraalachtig materiaal waaraan zilvernanopartikels toegevoegd zijn, dat heel selectief bleek te zijn voor xenon. We realiseerden ons dat dit een oplossing zou kunnen zijn voor de reductie van de achtergrond van industrieel radioxenon en dat het de gevoeligheid van het internationaal monitoring netwerk voor het edelgas kan verhogen.”

Momenteel wordt bij het SCK•CEN in Mol een prototype geassembleerd. Het zal de komende maanden getest worden bij het Instituut voor Radio-elementen (IRE) in Fleurus. Klaas van der Meer, hoofd Maatschappij en Beleidsondersteuning van het SCK•CEN licht toe: “We hebben de zilver-zeolietmaterialen bij het SCK•CEN getest onder verschillende condities. Op basis van de testresultaten hebben we een prototype van een kolom ontworpen. We kijken er naar uit om dit prototype in samenwerking met het IRE te testen in een echte productie-eenheid voor medische radio-isotopen. De eerste tests staan ingepland voor juni.”

wosmip workshop 
Links: Eric van Walle, SCK•CEN directeur-general
            Midden: Nancy Mahieu, directeur-generaal voor energie
Rechts: Lassina Zerbo, CTBTO Executive Secretary

wosmip workshop
            Deelnemers aan de Workshop
on Signatures of Medical and Industrial Isotope Production