Medische toepassingen

Reeds in het begin van de twintigste eeuw werden ioniserende stralen (X-stralen) gebruikt om breuken in beenderen te onderzoeken. Het toepassingsveld werd nadien sterk uitgebreid van röntgenonderzoek tot nucleaire geneeskunde en stralingstherapie, en de technieken en toestellen werden steeds verbeterd en meer gespecialiseerd.

Onderzoek - diagnose

Het radiografisch onderzoek van de borsten van een vrouw (mammografie) is een ander voorbeeld van een techniek die gebruikt wordt om te trachten bij grote groepen vrouwen eventueel borstkanker in een vroeg stadium te ontdekken zodat de genezingskansen vergroten.

X-stralen apparatuur gebruikt voor medische onderzoeken en behandeling met voortdurende bestraling

De zogenaamde CT-scanner (Computer Tomografie scanner) laat toe zeer goede beelden van dwarsdoorsneden van het menselijke lichaam te maken.

Op deze beelden zijn ook de organen (bv. lever, gal en nieren) duidelijk te zien. Deze onderzoeken zijn in bepaalde gevallen onmisbaar voor de juiste diagnose in de geneeskunde, maar soms geven ze een hoge stralingsdosis.

Daarom moet men deze onderzoeken niet nodeloos uitvoeren of herhalen en waar mogelijk vervangen door bv. echografie (waarbij men geluidsgolven gebruikt) of magnetische resonantie, waarbij met behulp van een krachtige magneet radiogolven gebruikt worden. Met beide technieken wordt men niet blootgesteld aan ioniserende straling.

In de nucleaire geneeskunde worden kortlevende radioactieve stoffen (radio-isotopen) in het lichaam gespoten. Hierbij onderzoekt men o.a. de vorm of werking van organen. De stralingsdosis is relatief beperkt. Voor kankerbehandeling worden grote hoeveelheden van een radioactieve stof gebruikt (vb. radioactief jodium ter behandeling van schildklierkanker). Dit product straalt dan voldoende om de kankercellen te doden. De patiënt moet bij deze toepassingen om redenen van stralingsbescherming wel enkele dagen in het ziekenhuis blijven.

Het SCK•CEN produceert zulke radio-isotopen in de BR2-reactor .
Meer algemene informatie over BR2 vindt in Documentatie & Multimedia.
Meer technisch-wetenschappelijke informatie over BR2 vindt in Ons Onderzoek.

Behandeling - therapie

Kankergezwellen die niet uitgezaaid zijn kunnen behandeld worden door bestraling met stralingsbronnen die buiten het lichaam opgesteld staan. Hierbij zorgt men ervoor dat zoveel mogelijk straling in kankercellen terechtkomt om deze te doden en zo weinig mogelijk in de omliggende gezonde cellen die men wil sparen.

Sterilisatie

Sommige medische apparatuur of instrumenten worden gesteriliseerd (alle bacteriën worden gedood) door ze langdurig te verhitten. Een andere methode is ze te bestralen met een zeer hoge dosis ioniserende straling. Dit wordt vooral gebruikt door fabrikanten die deze toebehoren in grote aantallen aanmaken.