Nucleaire veiligheid

Basisprincipes: defense-in-depth

Nucleaire veiligheid is essentieel om mens en milieu te beschermen tegen de gevaren van ioniserende stralingen.

De nucleaire veiligheid is gebaseerd op het concept van defense-in-depth of beveiliging van het laagste tot het hoogste niveau. Dit concept garandeert dat van bij het ontwerp zowel de organisatie, het menselijke gedrag als de voorzorgsmaatregelen elkaar overlappen. Een defect zal op die manier snel ontdekt worden en er kunnen gepaste maatregelen worden genomen om het te herstellen.

De drie voornaamste basisprincipes zijn:

1. Preventie: het defect vermijden
2. Toezicht: regelmatige controles om een defect te voorkomen
3. Actiemiddelen: beperken van de gevolgen van het defect

Het defense-in-depth concept wordt toegepast gedurende de ontwikkelingsfase, de werkingsfase en de noodmaatregelen. Gedurende de ontwikkelingsfase van een kerninstallatie worden alle scenario's van mogelijke mechanische of menselijke fouten geanalyseerd. Er moet niet alleen rekening gehouden worden met interne problemen, men moet zich ook bewust zijn van externe gevaren (zoals bijvoorbeeld het neerstorten van een vliegtuig) en er rekening mee houden.

Met de verschillende overlappende beschermingsmaatregelen probeert men ongevallen te voorkomen en hun eventuele gevolgen te beperken: als het ene systeem zou falen, treedt er automatisch een tweede in werking om blijvende bescherming te garanderen.

Veiligheid van reactoren

In de Belgische kerncentrales zijn verschillende barrières ingesteld om ongecontroleerde uitstoot van radioactieve stoffen en de blootstelling aan straling te vermijden:

1. De brandstofelementen bestaan uit metalen brandstofnaalden. Daarin zitten de brandstofpastilles: die houden het radioactieve materiaal omsloten.
2. De brandstofelementen zitten in een reactorkuip met een dikke stalen wand.
3. De reactorkuip zit samen met de belangrijkste veiligheidsuitrustingen en de stoomgenerator in een gebouw met 2 wanden van staal en beton. Deze structuur noemt men een lekdicht omhulsel.
4. De druk in het reactorgebouw is lager dan buiten zodat er, als er dan toch een lek zou ontstaan, altijd lucht van buiten naar binnen zal stromen en niet omgekeerd.

Om de veiligheid zoveel mogelijk te kunnen garanderen heeft men tijdens de werking van de reactor een goedwerkend toezichtsysteem, een goed onderhoudsprogramma voor het materiaal, een goede veiligheidscultuur en goed opgeleid personeel nodig. Als het dan toch mis gaat, treden de veiligheidssystemen automatisch in werking, maar kan er ook manueel worden ingegrepen om terug een normale toestand te bekomen. Nadien analyseert men wat er fout ging zodat de nodige verbeteringen kunnen worden aangebracht.

Aangezien industriële ongevallen niet uit te sluiten zijn, en dus ook niet in de nucleaire sector, is het heel belangrijk om hierop voorbereid te zijn. Het nucleaire domein is zo specifiek dat hiervoor een specifiek nucleair noodplan is uitgewerkt, samen met de overheid. Dit noodplan bevat hoofdstukken over onder andere beschermingsmaatregelen voor het personeel en de bevolking, de verantwoordelijkheden en bevoegdheden, verwittigen en informeren van de bevolking en de media, opleiding en oefeningen.