Gezondheid & Veiligheid

Tijdens de ontwerpfase, de exploitatie en de ontmantelingsfase van een nucleaire installatie wordt de bescherming van de volgende elementen verzekerd.

• De installatie: door de veiligheid van de installatie en de ontwikkeling van een noodplan
• De mens: door industriële veiligheid en de toepassing van de principes van stralingsbescherming en een hoogstaande veiligheidscultuur
• Het milieu: door het beheer van effluenten en het afval (zowel nucleair als niet-nucleair afval)

Al deze activiteiten worden gecontroleerd door de bevoegde overheden.

De installaties

Het SCK•CEN is een onderzoekscentrum met onderzoeksreactoren, radiochemisch laboratorium en hot cells in ontwerpfase, in exploitatie of in ontmantelingsfase. Hoewel het gaat om verschillende types installaties berust het ontwerp ervan op dezelfde principes voor veiligheid als wanneer het gaat over het gebruik van verschillende beschermingslagen (concept van 'Defence in depth' en over het systeem van veiligheids redundantie). Bij het ontwerp van nieuwe installaties wordt nu reeds de toekomstige ontmanteling bestudeerd.

Ondanks alle genomen veiligheidsmaatregelen moet zowel elke nucleaire exploitant als al de verschillende overheden het hoofd kunnen bieden aan incidenten die zich kunnen voordoen. Hiervoor werd, onder andere, een noodplan voor het belgisch grondgebied opgesteld.

De mens

Het K.B. van 20 juli 2001 met betrekking tot de bescherming van de bevolking en het milieu tegen de gevaren van ioniserende straling, vormt een wettelijk kader voor de exploitatie en de ontmanteling van nucleaire installaties. In het KB vindt men in het bijzonder de principes van stralingsbescherming terug die tot doel hebben te beschermen tegen de nadelen verbonden aan radioactiviteit.

Dit heeft te maken met de verantwoordeling van een activiteit, het behoud van de dosis zo laag als redelijkerwijze mogelijk (ALARA-principe) en het vermijden van het overschrijden van wettelijke dosissen. VISIPLAN werd speciaal ontwikkeld op SCK•CEN om deze ALARA-principes te kunnen toepassen. (VISIPLAN website)

Een modern veiligheidsbeleid gaat echter verder dan de analyse van de technische kwaliteit van de installaties, van de dosisbelasting en van de ongevallen. Er wordt ook aandacht besteed aan veiligheidscultuur: organisatorische aspecten, communicatie, inzicht in de functie, sociale relaties, melding van kleine problemen en de respons hierop, enz. worden hierbij in rekening gebracht. Bovendien worden ook incidenten en bijna-ongevallen onderzocht en technische problemen worden geanalyseerd en aangepakt vooraleer er een ongeval zou kunnen gebeuren. Veiligheidscultuur is een attitude die door elk personeelslid gedragen en toegepast dient te worden op alle niveaus en vereist een continue inspanning.

Milieu

Een optimaal beheer van radioactief afval is zeer belangrijk. Deze begint bij preventieve maatregelen die tot doel hebben de productie van afval zoveel mogelijk te vermijden door bijvoorbeeld de verspreiding van radioactiviteit te beperken. Het afval wordt vervolgens behandeld volgens de verschillende categorieen verbonden aan hun stralingsniveau en hun halfwaardetijd. (categorieen A, B en C) net als de categorieën biologisch en chemisch afval.

De Belgische staat heeft de verantwoordelijkheid genomen voor het beheer van radioactief afval en heeft dit in praktijk gedelegeerd naar een gespecialiseerde publieke instelling die speciaal hiervoor opgericht werd in 1980, de Nationale Instelling voor Radioactief Afval en verrijkte Splijtstoffen (NIRAS).

Voor wat het niet-radioactieve afval betreft wordt het afval daar waar mogelijk gescheiden ingezameld en op gepaste wijze afgevoerd en verwijderd. Hiervoor doet het SCK•CEN beroep op erkende ophalers en verwerkers. Zo heeft SCK•CEN onder andere de volgende afvalstromen: scheikundig afval, bouwafval, schroot, hout, medische apparatuur en laboapparatuur, papier, restafval, …

Controle door de bevoegde overheden

De nucleaire installaties staan onder toezicht van:

• Op Belgisch niveau: FANC (Federale Instelling voor Nucleaire Contrôle) waarvan het statuut hen een grote graad van onafhankelijkheid toekent
• Op Europees niveau: de Europese Commissie
• Op Internationaal niveau: het IAEA (International Atomic Energy Agency)

Voor industriële veiligheid valt SCK•CEN onder bevoegdheid van de Federale Overheidsdienst (FOD): Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.

SCK•CEN is in het bezit van milieuvergunningen welke uitgereikt zijn door de Bestendige Deputatie van de provincieraad van Antwerpen.