Veiligheid

Wat bij nucleaire ongevallen?

Om de mogelijk schadelijke gevolgen van een nucleair ongeval te beperken, moet de ernst ervan snel vastsgesteld worden. Dit gebeurt volgens internationale normen, met name de INES-schaal. Daarnaast vereist iedere noodsituatie de juiste beschermingsmaatregelen. Dit alles samen vormt de nucleaire noodplanning. In België zijn de te volgen procedures door de wet bepaald.

Het SCK•CEN is een belangrijke partner voor de overheid om zich maximaal voor te bereiden op een noodsituatie. Zo onderzoeken we de mogelijke impact en de gevolgen van nucleaire ongevallen. Ook bestuderen we hoe de bevolking zo snel en correct mogelijk geïnformeerd kan worden over de nodige beschermingsmaatregelen. Verder voeren we bij nucleaire incidenten radiologische metingen en controles uit.

Principes van de Belgische noodplanwerking

 

Als in België een nucleair ongeval gebeurt, informeert de uitbater van de getroffen kerninstallatie meteen het crisiscentrum van de federale overheid. De overheid kan dan met kennis van zaken beslissen over de te nemen beschermingsmaatregelen. Radiologische en technische experts, waaronder ook medewerkers van het SCK•CEN, verzamelen in de evaluatiecel van het federale crisiscentrum.

Ze adviseren het crisiscomité dat, onder leiding van de minister van Binnenlandse Zaken, beslist over de beschermingsmaatregelen. Vervolgens staan de provincie-gouverneurs in voor de uitvoering van de beslissingen. Dit gebeurt op het terrein door de verschillende hulpdiensten zoals brandweer, politie, medische diensten of civiele bescherming. Het informeren van de bevolking en de media is een taak van de infocel die ook opereert vanuit het crisiscentrum.
Wanneer snelle maatregelen vereist zijn, beslist de provinciegouverneur onmiddellijk over schuilmaatregelen in een bepaalde zone rond de installatie. De werking van de plannen wordt meermaals per jaar getest tijdens noodplanoefeningen.

Gevolgen van een nucleair ongeval

Niet elk nucleair ongeval leidt tot een lozing van radioactieve stoffen in de omgeving. Zo kan een ongeval beperkt blijven binnen de installatie. Zijn er toch verhoogde lozingen naar de omgeving, dan zijn vooral die via de lucht op korte termijn zorgwekkend omdat de radioactieve stoffen zich snel kunnen verspreiden.

De overtrekkende radioactieve wolk zal de mensen bestralen. Daarnaast worden de radioactieve deeltjes ingeademd en zorgen zo voor een inwendige besmetting.

Verder kunnen de deeltjes zich afzetten op onze kleren, huid, gebouwen en bodem. Ook nadat de wolk is overgetrokken, zorgen ze voor verdere bestraling van mens en dier en voor een langdurig besmette bodem. Dit kan dan weer leiden tot besmet voedsel zoals groenten maar eveneens melk en vlees als de dieren van het besmette land of voer eten. Vooral als het regent, kan de besmetting van bodem en voedsel tot op zeer grote afstanden van het ongeval belangrijk zijn.

Blootstelling aan straling kan de gezondheid schaden. Enkel erg hoge dosissen hebben een onmiddellijk effect. Bij lagere stralingsdosissen bestaat een verhoogd risico op kanker op lange termijn.

Hoe zich beschermen?

Wanneer er voor de bevolking straling dreigt, kunnen volgende maatregelen snel worden genomen:
  • Schuilen: binnen blijven tijdens het overtrekken van een radioactieve wolk beschermt zeer goed tegen de straling. Ramen en deuren gesloten houden, vermindert bovendien sterk de kans op het inademen van radioactieve stoffen. 
  • Evacueren: dit is zeer nuttig vóór het begin van de lozing. Ook nadien kan een gebied geëvacueerd worden als bijvoorbeeld de bodembesmetting te groot is.
  • Inname van jodiumtabletten: schildklierkanker is een belangrijk gevolg van blootstelling aan radioactief jodium. Om te vermijden dat de schildklier radioactief jodium opneemt, kunnen we met jodiumtabletten de schildklier vooraf verzadigen met niet-radioactief jodium. Wanneer de tabletten net voor de blootstelling aan radioactief jodium worden ingenomen, beschermt deze maatregel bijzonder goed. Neem deze tabletten nooit op eigen initiatief in. Doe dit enkel na een duidelijke oproep van de overheid.
  • Voedselmaatregelen: enerzijds zijn maatregelen mogelijk om besmetting van voedsel te vermijden door bijvoorbeeld het vee niet te laten grazen op besmette weiden. Anderzijds bepalen Europese richtlijnen de toegelaten besmettingsniveaus van landbouwproducten na een nucleair incident. Ook het eten van groenten uit de eigen tuin kan afgeraden worden.