Thetis van UGent is eerste gedeclasseerde reactor in België dankzij unieke expertise SCK•CEN

De kernreactor Thetis van de UGent werd tot 2003 gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Na een lange voorbereidingsperiode is de reactor nu formeel ontmanteld. Dit betekent dat er geen radioactieve stoffen of materialen meer aanwezig zijn in het gebouw. De declassering van een kernreactor, een primeur in België, is het resultaat van een uitstekende samenwerking tussen de UGent en het SCK•CEN.

 

Grensverleggend onderzoek

De onderzoeksreactor Thetis van de UGent werd in 1967 in gebruik genomen. Het betreft een proefreactor, die enkel werd ingezet voor wetenschappelijke experimenten, niet om energie op te wekken. “Onze vakgroep heeft deze unieke kernreactor gebruikt als bron van neutronen om bestralingen uit te voeren voor andere onderzoekscentra en voor eigen onderzoek, voornamelijk neutronenactiveringsanalyse.” vertelt Karel Strijckmans, voorzitter van de vakgroep Analytische Chemie en de laatste exploitant van de kernreactor. 

Thetis werd definitief stilgelegd op 17 december 2003. Daarna werden de nodige maatregelen genomen om de reactor in een veilige modus te brengen in afwachting van de ontlading en ontmanteling.


Ontmanteling: uitstekende expertise in België

Voor het management van de ontmanteling van Thetis heeft de UGent een beroep gedaan op het SCK•CEN, dat een unieke kennis heeft opgebouwd met de ontmanteling van zijn reactor BR3. “In 1989 werd BR3 geselecteerd als Europees pilootproject om de technische en economische haalbaarheid van een reactorontmanteling te bestuderen; onze drukwaterreactor was een testcase voor de ontwikkeling van de Belgische regelgeving”, vertelt Luc Noynaert, hoofd van de afdeling Ontmanteling, Ontsmetting en Afval bij het SCK•CEN. “Thetis is een ander type reactor dan BR3 en eenvoudiger te ontmantelen, maar de methodologie en de aanpak blijven dezelfde. De ervaring met Thetis is een essentiële leerschool voor onze andere ontmantelingsprojecten en voor de verdere ontwikkeling van deze unieke Belgische expertise. ”


Historiek van ontlading en ontmanteling

In 2010 zorgde Transnubel voor de ontlading en de afvoer van alle nucleaire brandstof. Wat achterbleef was de sterk geactiveerde structuur in de reactorkuip en de infrastructuur die nodig was voor o.m. koeling en ventilatie. Delen daarvan kunnen ook licht radioactief besmet zijn. Deze onderdelen werden tussen 2013 en 2015 ontmanteld door Belgoprocess (i.s.m. Mourik). Alles werd gedemonteerd en, na zeer grondige controle op radioactiviteit door de Dienst voor Fysische Controle (stralingsbescherming) van de UGent veilig afgevoerd. Tot slot heeft diezelfde dienst de hele reactorvleugel gescand om eventueel nog resterende radioactiviteit op te sporen en, zo nodig, veilig te verwijderen.

Intussen zijn er geen radioactieve stoffen of materialen meer in het reactorgebouw aanwezig. Het gebouw is, op de bodem van de reactorkuip na, vrijgegeven. Na uitgebreide inspecties hebben het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), Euratom en het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) de kernreactor in 2015 formeel ontmanteld verklaard. Sluitstuk van dat beslissingsproces is de publicatie van een Koninklijk Besluit (14/12/2015) tot opheffing van de vergunning voor de reactor.

 

© UGent