Meetapparatuur gaat de lucht in bij het SCK•CEN

Leerlingen maken op de valreep hun afstudeerproject waar

Enkele maanden geleden kregen onderzoekers van het Studiecentrum voor Kernenergie een onverwachte vraag van twee leerlingen; of we een paar dosismeters konden missen voor een ballonexperiment? Omdat nieuwsgierigheid deel uitmaakt van onze natuur én omdat we jongeren die de wondere wereld van de wetenschap willen verkennen altijd aanmoedigen, is het SCK•CEN meteen op hun vraag ingegaan.

Bas van Beusekom en Maxime Vandenbosch, laatstejaars van het Koninklijk Atheneum van Tervuren hebben op de voorlaatste schooldag hun afstudeerproject toch nog kunnen afwerken. Ze zijn er op de valreep in geslaagd meetapparatuur met een ballon tot in de stratosfeer te brengen.

“Wij kozen de richting Wetenschappen-Wiskunde omdat we het leuk vinden om met experimenten zelf dingen te onderzoeken en daar uit te leren. Dit jaar werd van ons verwacht om een onderzoeksproject uit te voeren met als onderwerp iets dat we in de les hadden behandeld bij een wetenschapsvak. We moesten dus zelf een experiment bedenken en hier een verslag over schrijven. We zijn altijd al gefascineerd geweest door de ruimte en haar oneindigheid. Bij aardrijkskunde hadden we het gelukkig al veel over de ruimte gehad en daarom hebben we dat gekozen als onderwerp. We zouden graag wat elementaire verschillen onderzoeken tussen hier op aarde en in de stratosfeer.”

Bij een schoolbezoek aan het Studiecentrum voor Kernenergie ontstond het idee om ook de kosmische straling te gaan meten. Het SCK•CEN leende hen zeer gevoelige dosismeters uit, die we bijvoorbeeld ook gebruiken in de ruimte, aan boord van het ISS. Tijdens de ballonvlucht, die de meetapparatuur tot een hoogte van maar liefst 30 kilometer zal voeren, zullen Bas en Maxime nog een reeks andere waarnemingen doen. 

“We zijn van plan om drie verschillende aspecten van de stratosfeer te onderzoeken. Ten eerste letten we op al het waarneembare. We onderzoeken op welke hoogte het donker wordt, wanneer de blauwe gloed rond de aardbol waarneembaar wordt, op welke hoogte de aarde zijn bolle vorm krijgt en met welke snelheid het donkerder wordt. Verder willen we onderzoeken hoe de hoeveelheid straling zich verhoudt ten opzichte van hier op aarde. Is het stralingsgehalte hoger of lager? Hoe komt het dat er een verschil is? Etc. Ten slotte willen we ook kijken of je in de stratosfeer meer energie uit het zonlicht kan halen dan hier op aarde. Ook hier willen we kijken hoe dat verschil ontstaat en of het voor de mens in de toekomst misschien voordeliger is om op grotere hoogte energie op te wekken uit de zon.”

Een eerste poging om de ballon op te laten in de buurt van hun school in Tervuren kon niet doorgaan omdat de wind de ballon in de richting van de luchthaven van Zaventem zou voeren. Een nieuwe poging werd op maandag 29 juni ondernomen, dit keer nabij het SCK•CEN in Mol. Met enige vertraging – er gaat toch meer helium in een weerballon dan gedacht – verdween de ballon uiteindelijk als een witte stip aan de hemel. Een hele opluchting na een maandenlange voorbereiding en talloze uren spanning. Daarna moesten de studenten enkel nog het verslag maken om hun hoogste doel te bereiken: het fameuze eindejaarsdiploma. 

students with weather balloon